Telangana Bathukamma Celebrations: ఒక గుప్పెడు పూలతోనూ ఒక జాతి తన ఆత్మను ఆవిష్కరించగలదని నిరూపించిన పండుగ బతుకమ్మ. పూలలో ప్రకృతిని, పాటల్లో తరతరాల జ్ఞాపకాలను, ఆడపడుచుల ఆనందంలో ఒక నేల తాలూకు ఆత్మగౌరవాన్ని నింపుకున్న అపురూపమైన సంస్కృతి ఇది. ప్రకృతిని ప్రేమించిన మన పూర్వీకులు మనకు అందించిన ఇలాంటి సంప్రదాయాలు, ప్రకృతిని కాపాడుకోవడం మరిచిపోతున్న ఈ కాలానికి ఎంత గొప్ప సందేశాన్ని ఇవ్వగలవో కదా!

తెలంగాణ పల్లెల్లో బతుకమ్మ సందడి మొదలైతే వాతావరణమే మారిపోతుంది. తీరొక్క పూలతో పేర్చిన బతుకమ్మలు, చుట్టూ చేరిన ఆడపడుచులు, చప్పట్ల లయలో వినిపించే జానపద గీతాలు… ఈ దృశ్యంలో ఒక అందం ఉంది. అంతకంటే ఎక్కువగా, తరతరాలుగా ఒక సమాజం తన సంస్కృతిని బతికించుకుంటూ వస్తున్న తీరుంది. బతుకమ్మలో నాకు కనిపించేది పూల అలంకరణ మాత్రమే కాదు. పుట్టింటి జ్ఞాపకాలు, కుటుంబ బంధాలు, స్నేహాలు, రోజువారీ జీవితంలోని బాధ్యతల మధ్య మహిళలు తమకంటూ సృష్టించుకునే ఆనందపు ప్రపంచం కనిపిస్తాయి. పుస్తకాల్లో రాసిన చరిత్రతోనే ఒక సంస్కృతిని అర్థం చేసుకోలేం. ప్రజల పాటల్లో, వారి నమ్మకాల్లో, వారి జీవనశైలిలో కూడా చరిత్ర ఉంటుంది.

బతుకమ్మ ఆవిర్భావానికి సంబంధించి అనేక జానపద కథలు, ప్రజల విశ్వాసాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని దేవతారాధనతో ముడిపడి ఉంటే, మరికొన్ని ప్రకృతి, వ్యవసాయం, కుటుంబ జీవితం చుట్టూ తిరుగుతాయి. అయితే ఈ పండుగ ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఏ ఒక్క చారిత్రక సందర్భంలో మొదలైందో ఖచ్చితంగా నిర్ధారించే ఆధారాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి. ఒక సంప్రదాయాన్ని గౌరవించడానికి దాని చరిత్ర గురించి నిర్ధారణలేని వాదనలు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రజల జీవితాల్లో అది సాధించిన స్థానం, తరతరాలుగా నిలుపుకున్న ఆదరణే దాని సాంస్కృతిక వైభవాన్ని తెలియజేస్తాయి.

కాకతీయుల కాలంలో తెలంగాణలో చెరువులు, సాగునీటి వ్యవస్థలు, వ్యవసాయం గ్రామీణ జీవితానికి కీలకంగా ఉండేవి. చెరువు అంటే కేవలం నీటిని నిల్వ చేసే ప్రదేశం కాదు; అది రైతు ఆశ, పల్లె జీవనాధారం. ఈ చారిత్రక నేపథ్యం తెలంగాణ సంస్కృతిలో ప్రకృతికి ఉన్న ప్రాధాన్యాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. అయితే బతుకమ్మను కాకతీయులే ప్రారంభించారని నిర్ధారించే తగిన ఆధారాలు లేకుండా చెప్పడం చరిత్రకు న్యాయం చేసినట్టు కాదు. మన సంప్రదాయాల గొప్పతనాన్ని చాటడానికి చరిత్రను అతిశయోక్తులతో అలంకరించాల్సిన అవసరం లేదు. నిజాలను గౌరవిస్తూనే మన వారసత్వాన్ని ప్రేమించవచ్చు.

బతుకమ్మలోని మరో ముఖ్యమైన కోణం పర్యావరణం.
ఒక్కసారి మనల్ని మనమే ప్రశ్నించుకుందాం. పూలతో పండుగ చేసుకునే మనం, ఆ పూలు పుట్టే ప్రకృతిని ఎంతవరకు కాపాడుకుంటున్నాం? చెరువులు ఆక్రమణలకు గురవుతున్నాయి. నదులు, సరస్సులు వ్యర్థాలతో కలుషితమవుతున్నాయి. ప్లాస్టిక్ మన నీటి వనరుల్లో పేరుకుపోతోంది. అభివృద్ధి గురించి ఎంతో మాట్లాడుతున్నాం; కానీ మనిషి జీవించడానికి అత్యవసరమైన నీరు, గాలి, నేల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటంలో ఇంకా ఎన్నో సవాళ్లు ఎదుర్కొంటున్నాం.

ప్రకృతిని పూజించడం ఒక విషయం. ప్రకృతిని కాపాడటం మరో విషయం. మొదటిది మన భావోద్వేగాన్ని వ్యక్తం చేస్తే, రెండోది మన బాధ్యతను నిరూపిస్తుంది.
బతుకమ్మలో ఉపయోగించే పూలు స్థానిక ప్రకృతిని, కాలానుగుణంగా లభించే వృక్ష సంపదను గుర్తుచేస్తాయి. ఆ అనుబంధాన్ని పర్యావరణ బాధ్యతగా మార్చుకోగలిగితే పండుగకు మరింత విస్తృతమైన అర్థం లభిస్తుంది. చెరువుల్లో చెత్త వేయకపోవడం, ప్లాస్టిక్ వినియోగాన్ని తగ్గించడం, నీటి వనరులకు హాని కలగకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం—ఇవన్నీ ప్రకృతి పట్ల మన ప్రేమకు ఆచరణాత్మక రూపాలు.

ఇది తెలంగాణకు మాత్రమే సంబంధించిన ప్రశ్న కాదు. ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలు నీటి కాలుష్యం, నదుల క్షీణత, తాగునీటి కొరత వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. వీటికి పరిష్కారాలు చూపించడానికి శాస్త్రీయ పరిశోధన, ఆధునిక నీటి శుద్ధి సాంకేతికత, సమర్థవంతమైన ప్రభుత్వ విధానాలు, ప్రజల భాగస్వామ్యం అవసరం. బతుకమ్మ ఒక్కటే ఈ సమస్యలకు పరిష్కారం చూపుతుందని చెప్పడం సరికాదు. కానీ ప్రకృతిని మన జీవితంలో అంతర్భాగంగా చూసే సంస్కృతిని ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడంలో ఈ పండుగకు ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది.

సంప్రదాయం శాస్త్రానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు. అయితే ప్రకృతిని కాపాడాలనే ఆలోచనను మనసుల్లో నాటడానికి సంప్రదాయం ఒక శక్తివంతమైన మార్గం కాగలదు. మన పండుగల్లోని విలువలను ఆధునిక పర్యావరణ అవగాహనతో జోడించగలిగితే, మన వారసత్వం గతానికి సంబంధించిన జ్ఞాపకంగా మాత్రమే మిగిలిపోదు; భవిష్యత్తుకు ఉపయోగపడే మార్గదర్శకంగా మారుతుంది. బతుకమ్మను తెలంగాణ ప్రాంతీయతా భావాలకే పరిమితం చేయవద్దు. అది తెలంగాణ నేలపై వికసించినా, అందులోని ప్రకృతి ప్రేమ, సామూహిక ఆనందం, జీవన సౌందర్యం ప్రపంచమంతటికీ చెందాల్సిన విలువలు. ఒక ప్రాంతపు సంస్కృతిగా పుట్టిన పండుగ ప్రపంచ మానవాళికి ఒక వరంగా మారకూడదా?

పర్యావరణ సంక్షోభాలతో సతమతమవుతున్న దేశాలకు ప్రకృతితో కలిసి జీవించే మన సంప్రదాయంలోని స్ఫూర్తిని అందిద్దాం. బతుకమ్మను కేవలం ప్రాంతీయ అస్తిత్వానికి చిహ్నంగా మాత్రమే కాకుండా, ప్రకృతి పరిరక్షణకు, మానవీయ ఆత్మీయతకు, ప్రపంచ సాంస్కృతిక సౌభ్రాతృత్వానికి ప్రతీకగా పరిచయం చేద్దాం. తెలంగాణ ప్రత్యేకతను చెరిపేయడం కాదు మన ఉద్దేశం; ఆ ప్రత్యేకతలోని సౌందర్యాన్ని ప్రపంచంతో పంచుకోవడం మన లక్ష్యం కావాలి.

తెలంగాణలో వికసించిన ఈ పూల పండుగ, ప్రపంచ ప్రజల హృదయాల్లోనూ ప్రకృతి పట్ల ప్రేమను వికసింపజేయాలి. మన సంస్కృతిలోని విలువలు సరిహద్దులను దాటి ఇతర సమాజాలకు స్ఫూర్తినివ్వగలిగితే, అదే మన వారసత్వానికి లభించే నిజమైన గౌరవం. ఇక్కడ నేను ఒక విషయం స్పష్టంగా చెప్పాలనుకుంటున్నాను. ఇదంతా ఒక విశ్లేషకుడిగా చెబుతున్న మాట కాదు; తెలుగు ప్రజల ఐకమత్యాన్ని మనస్ఫూర్తిగా ప్రేమించే ఒక తెలుగువాడిగా చెబుతున్న మాట.

తెలంగాణకు తనదైన చరిత్ర ఉంది. తనదైన యాస, జానపద సంపద, ఆచారాలు, సాంస్కృతిక గుర్తింపు ఉన్నాయి. బతుకమ్మ ఆ ప్రత్యేకతకు సజీవ ప్రతీక. తెలంగాణ ప్రజలు ఈ పండుగను తమ ఆత్మగౌరవంతో జరుపుకోవడం సహజం. ఆ ప్రత్యేకతను గౌరవించడం మనందరి బాధ్యత. అయితే తెలంగాణ ప్రత్యేకతను గౌరవించడం, తెలుగు ప్రజల మధ్య ఐకమత్యాన్ని కోరుకోవడం పరస్పర విరుద్ధమైన విషయాలు కావు. మన యాసలు వేరుగా ఉండవచ్చు. మన ప్రాంతీయ ఆచారాల్లో తేడాలు ఉండవచ్చు. అయినప్పటికీ భాష, సాహిత్యం, కళలు, కుటుంబ బంధాలు, తరతరాల జ్ఞాపకాలు మన మధ్య ఎన్నో ఉమ్మడి వారధులను నిర్మించాయి. ఆ వారధులను కాపాడుకోవడం కూడా మన బాధ్యతే.

తెలంగాణ బతుకమ్మను చూసి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఒక తెలుగువాడు ఆనందపడటంలో తప్పేముంది? తన ప్రాంతపు పండుగను మరొకరు గౌరవిస్తే ఎవరికైనా సంతోషమే కదా! అదే విధంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని సంక్రాంతి సంప్రదాయాలను తెలంగాణ ప్రజలు ఆస్వాదించవచ్చు. ఒకరి సంస్కృతిని మరొకరు గౌరవించుకోవడం వల్ల ఎవరి ప్రత్యేకతా తగ్గదు. దానికి బదులుగా మన సంస్కృతులన్నింటికీ గౌరవం పెరుగుతుంది.

ఐకమత్యం అంటే అందరూ ఒకేలా ఉండాలని కాదు. భిన్నత్వాన్ని అర్థం చేసుకుంటూ, పరస్పర గౌరవంతో కలిసి ఉండటం. ఒకరి గుర్తింపును మరొకరు అంగీకరించడం. మన మధ్య ఉన్న విభేదాల కంటే, మనల్ని కలిపే అంశాలను కూడా గుర్తించడం. తెలుగు ప్రజల మధ్య ఆత్మీయత పెరగాలని కోరుకోవడం అంటే ప్రాంతీయ ప్రత్యేకతలను విస్మరించడం కాదు. ఆ ప్రత్యేకతలను గౌరవిస్తూనే ఒకరి ఆనందంలో మరొకరు భాగస్వాములు కావడం. నా దృష్టిలో సంస్కృతికి ఉన్న అసలైన శక్తి ఇదే.

చివరికి బతుకమ్మ మనకు మిగిల్చేది ఏమిటి?
పూలు వాడిపోతాయి. పండుగ రోజులు గడిచిపోతాయి. మళ్లీ రోజువారీ జీవితంలోని హడావుడి మొదలవుతుంది. కానీ పండుగలో మనం అనుభవించిన ఆనందం, మనుషుల మధ్య పెరిగిన అనుబంధం, ప్రకృతితో మనకున్న బంధం గురించి కలిగిన ఆలోచన మాత్రం మనతో ఉండాలి. బతుకమ్మను జరుపుకోవడం మన సంప్రదాయం. చెరువులను కాపాడుకోవడం మన బాధ్యత. తెలంగాణ సాంస్కృతిక ప్రత్యేకతను గౌరవించడం మన సంస్కారం. తెలుగు ప్రజల మధ్య ఆత్మీయతను పెంపొందించడం మన ఉమ్మడి ఆకాంక్ష కావాలి. ఒక పండుగ గొప్పతనం అది ఎన్ని రంగుల పూలతో అలంకరించబడిందన్న దానిలోనే ఉండదు. అది మనుషుల హృదయాల్లో ఎన్ని మంచి ఆలోచనలను నాటిందన్న దానిలోనూ ఉంటుంది.

బతుకమ్మ మనకు పూలను పేర్చడం నేర్పుతుంది. ఆ పూల వెనుక ఉన్న ప్రకృతిని ప్రేమించడం నేర్పాలి. మన సంస్కృతిని గర్వంగా చెప్పుకోవడం నేర్పుతుంది. ఇతరుల సంస్కృతిని గౌరవించడం కూడా నేర్పాలి. ఒక ప్రాంతపు ఆనందాన్ని ఆ ప్రాంతానికే పరిమితం చేయకుండా, మనుషుల మధ్య ఆత్మీయతకు వారధిగా మార్చాలి. తెలంగాణ నేలపై వికసించిన ఈ పూల పండుగ, ప్రకృతి పట్ల బాధ్యతను గుర్తుచేస్తూ, తెలుగు ప్రజల మధ్య అనుబంధాన్ని మరింత బలపరుస్తూ, ప్రపంచానికి మన సంస్కృతిలోని సౌందర్యాన్ని పరిచయం చేయాలి. పూలు వాడిపోవచ్చు. కాలం మారవచ్చు. తరాలు మారవచ్చు. కానీ మన మట్టిపై ప్రేమ, మన భాషపై అభిమానం, ప్రకృతిని కాపాడాలనే బాధ్యత, మనుషుల మధ్య ఆత్మీయత మాత్రం ఎప్పటికీ వాడిపోకూడదు. అదే బతుకమ్మ సౌందర్యం. అదే మన సంస్కృతి సారం. అదే తెలుగు ఐకమత్యానికి నిజమైన అర్థం.